W dniu 28 sierpnia 2025 roku Rada Miejska gminy Lutomiersk przyjęła uchwałę, w wyniku której Urząd Gminy Lutomiersk zorganizuje konsultacje społeczne odnośnie opinii mieszkańców na temat ilości i częstotliwości odbioru odpadów. W ramach realizacji uchwały Burmistrz wydał zarządzenie dotyczące organizacji konsultacji - LINK. Jest też wpis na stronie gminy informujący o akcji - LINK. Konsultacje przeprowadzone będą w terminie od dnia 1 października 2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r.
Innymi słowy, główne pytanie brzmi - czy potrzebujemy, aby odbierać od nas więcej/częściej odpady (przy oczywistym wzroście opłat za te usługi), czy preferujemy, aby zachować obecny stan (tyle samo odbiorów, takie same opłaty jak dotąd).
Temat odbioru śmieci jest złożoną kwestią. Na niniejszej stronie spróbujemy te problematykę przybliżyć, podjąć próbę odpowiedzi na często pojawiające się pytania i nakreślić potencjalne następstwa takiej czy innej decyzji.
Jako autor tekstu (Michał Nowicki), nie zajmuje się tym tematem profesjonalnie, też wszystkie te aspekty poznaje - strona może więc nie być wolna od błędów i proszę tu o wyrozumiałość i ewentualne weryfikacje.
Potrzeba przeprowadzenia konsultacji wynikła z licznych zgłoszeń mieszkańców z różnych miejscowości w gminie (w tym naszej), iż doświadczają problemu niekompletnego odbioru odpadów BIO, który wynika zaś z ograniczenia w regulaminie porządku i czystości gminy Lutomiersk - jednorazowo odbiór maksymalnie 120 l.
Spróbujmy odpowiedzieć więc na kilka pytań związanych z tą sytuacją, które już w różnych rozmowach się pojawiały.
- Czy prawo (ustawy) pozwala na wprowadzanie takiego ograniczenia?
To skomplikowane...
Podstawy do wprowadzania takich regulacji daje art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Kontrowersje budzi kwestia stosowania ograniczania ilości jednorazowego odbioru odpadów BIO.
Art. 4 ust. 2 pkt 2 brzmi:
"Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:
[...]
2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, w tym na terenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
b) liczby osób korzystających z tych pojemników lub worków;"
Treść litery a) otwiera furtkę do nakładania również ograniczenia ilościowego, choć jest to dyskusyjne.
Dodatkowo, o ile gmina zapewni alternatywne metody pozbywania się nadwyżek, takie ograniczenia mogą być uznawane za zgodne z prawem - nie sposób jednak odnieść tego do jednego konkretnego zapisu ustawowego. W tym przypadku, istnienie PSZOK-u, do którego mieszkańcy mogą nieodpłatnie oddać nadmiar odpadów BIO, stanowi kluczowy argument na korzyść legalności tych regulacji.
Wreszcie, ograniczenia dotyczące maksymalnej ilości odpadów BIO mogą być postrzegane jako narzędzie do racjonalizacji kosztów systemu (i celowość takich działań można uzasadnić na bazie wielu odrębnych przepisów dotyczących racjonalnego gospodarowania finansami gminy) oraz promowania kompostowania, które jest preferowanym sposobem zagospodarowania tego typu odpadów.
Orzeczenia stwierdzające niezgodność z prawem
(poniższa treść została wygenerowana przez sztuczną inteligencję)
Wiele wyroków Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (WSA) uznawało uchwały gminne wprowadzające limity na odbiór odpadów za niezgodne z prawem.
-
Argumentacja: Sądy często argumentowały, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.) nie zawierała do niedawna bezpośredniej i wyraźnej delegacji ustawowej dla rady gminy do limitowania ilości odbieranych odpadów komunalnych "u źródła" (spod nieruchomości). Wskazywano, że na gminie ciąży obowiązek objęcia systemem całego strumienia odpadów komunalnych, a limity uniemożliwiają realizację tego zadania, prowadząc do powstawania dzikich wysypisk lub nielegalnego spalania odpadów.
-
Przykład: Jeden z najczęściej cytowanych wyroków w tej kwestii to wyrok WSA w Opolu z 2013 r. (sygn. akt II SA/OP 202/13), który uznał, że gmina musi odebrać od mieszkańców wszystkie śmieci, niezależnie od ich ilości.
Orzeczenia dopuszczające ograniczenia
-
(poniższa treść została wygenerowana przez sztuczną inteligencję)
Po nowelizacjach u.c.p.g. z 2019 roku, które wprowadziły m.in. artykuł 6r, orzecznictwo zaczęło ewoluować w kierunku uznawania pewnych ograniczeń za legalne, ale pod określonymi warunkami.
-
-
Argumentacja: Sądowa interpretacja przepisów (w tym wspomnianego wcześniej art. 6r ust. 3a i 3aa) potwierdza, że gmina ma prawo wprowadzić limity ilościowe w PSZOK-ach. Co więcej, niektóre wyroki dopuszczają limity w ramach standardowego odbioru spod nieruchomości, pod warunkiem, że gmina zapewnia alternatywny i bezpłatny sposób pozbycia się nadmiaru odpadów, np. poprzez punkty PSZOK. W przeciwnym razie system byłby niekompletny.
-
Przykład: Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. z 21 kwietnia 2022 r. (sygn. akt III OSK 4944/21), podkreślają, że "odbieranie" odpadów spod nieruchomości i "przyjmowanie" ich w PSZOK-u to dwa różne i uzupełniające się sposoby na wypełnienie obowiązku przez gminę. Sąd uznał za nielegalne, gdy gmina chce zastąpić odbiór spod nieruchomości wyłącznie punktem PSZOK, ale nie zakazał istnienia limitów w ramach odbioru "u źródła", jeśli PSZOK stanowi uzupełnienie systemu.
-
-
Jak to wygląda w sąsiednich gminach?
https://wodzierady.pl/cms/19324/wykaz_uchwal_
Według informacji przedstawionych na sesji Rady Miejskiej w Lutomiersku z dnia 28 sierpnia 2025 r., które zostały dodatkowo skorygowane w oparciu o źródła informacji z poszczególnych gmin, sprawa
w uproszczeniu przedstawia się następująco:
Gmina Ilość odbiorów W czym odbierane Roczna ilość Opłata na 1 mieszkańca
Lutomiersk - 20 odbiorów rocznie - worek/pojemnik 120 l - 2400 l rocznie - 31 zł na mieszkańca
Wodzierady - 19 odbiorów rocznie - worek 120 l - 2280 l rocznie - 30 zł na mieszkańca
Dalików - 15 odbiorów rocznie - worek 120 l - 1800 l rocznie - 30 zł na mieszkańca
Zadzim - 19 odbiorów rocznie - worek 120 l - 2280 l rocznie - 30 zł na mieszkańca
Warto dodać, że w gminie Wodzierady można dodatkowo w okresie czerwiec-sierpień raz na 2 tygodnie wystawić do 4 szt. worków 120 l z drobnymi odpadami zielonymi (§ 11 ust. 3 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Wodzierady). Daje to możliwość odbioru aż do 24 dodatkowych worków z odpadami zielonymi, co przekłada się na dodatkowe 2880 l.
Dodatkowo z własnych poszukiwań:
Aleksandrów Łódzki - 25-26 odbiorów rocznie - Worek 120 l lub pojemnik - 3000 l rocznie - 43,90 zł
Poddębice - 19 odbiorów rocznie - Worek 120 l - 2280 l rocznie - 27 zł
Pabianice - 20 odbiorów rocznie - Pojemnik lub worek 140 l - 2800 l rocznie - 30 zł
Inne przykłady:
Gmina Zgierz przyjmuje na PSZOK rocznie maksymalnie 200 kg odpadów typu BIO/Zielone od jednej jednorodzinnej nieruchomości.
Źródła:
https://wodzierady.pl/cms/19326/regulamin_utrzymania_czystosci_i_porzadku_na_terenie_gminy_wodzi
https://dalikow.eu/a,596,informacja-dotyczaca-stawek-i-terminow-oplat-za-gospodarowanie-odpadami-komunalnymi-w-2025
https://dalikow.eu/a,587,harmonogram-odbioru-odpadow-na-terenie-gminy-dalikow-w-2025
https://zadzim.bip.gov.pl/gospodarka-odpadami-komunalnymi/gospodarka-odpadami-komunalnymi.html
https://zadzim.bip.gov.pl/fobjects/download/1863610/harmonogramy_2025-pdf.html
https://aleksandrow-lodzki.pl/eko-miasto/gospodarka-odpadami/zasady-selektywnej-zbiorki/
https://aleksandrow-lodzki.pl/wp-content/uploads/2021/05/Regulamin-utrzymania-czystosci-i-porzadku-uchwala-nr-XXXII.226.20.pdf
https://poddebice.pl/harmonogram-odbioru-odpadow-komunalnych-w-2024-roku-2/
https://reporter-ntr.pl/w-poddebicach-bez-zmian-mieszkancy-moga-odetchnac/
https://pabianice.gmina.pl/8870/237/kalendarz-odbioru-odpadow.html
https://bip.pabianice.gmina.pl/1505/221/gospodarka-odpadami-stawki-oplat-terminy-platnosci-nr-rachunku-do-wplat-kalendarze-odbioru.html - Dlaczego w ogóle jest potrzeba ograniczania ilości odbieranych odpadów?
Wynika to z potrzeby kontrolowania kosztów ich składowania, utylizacji itp. W każdym roku gmina ma obowiązek w pełni sfinansować działanie usługi odbioru bezpośrednio z opłat mieszkańców. - Jak zmienią się koszty, jeśli np. zwiększymy ilość odbiorów odpadów BIO o 1 miesięcznie?
Według informacji przekazanych na sesji Rady Miejskiej, opłata za śmieci musiałaby wynosić ok. 50 zł, aby pokryć koszty takiej zwiększonej częstotliwości odbioru odpadów BIO. Na ten moment nie jestem w posiadaniu szczegółowych wyliczeń. -
Osoby kompostujące mają zniżkę na opłaty za śmieci. Dlaczego nie można zrobić tak, że opłata za śmieci jest znacznie podniesiona jedynie dla osób, które nie kompostują śmieci BIO i przez to trzeba by dla nich organizować więcej kursów itp.
Wynika to ze struktury kosztów związanych z organizacją usługi odbioru i zagospodarowywania odpadów. W ramach tej struktury nie da się osobno wyodrębnić kosztów związanych z jedną frakcją śmieci - wiele kosztów jest wspólnych. Zniżka jest wyodrębniana na bazie jedynie kosztów samego zagospodarowania (przetwarzania) odpadów BIO i wynosi ona zazwyczaj około 20 % pełnych kosztów organizowania usługi odbioru odpadów komunalnych (stąd właśnie obecnie mamy zniżkę 5 zł). -
Dlaczego ograniczenie ilości odbieranych śmieci dotyczy akurat śmieci typu BIO?
Odpady BIO są ciężkie i objętościowe, a ich ilość znacząco wzrasta w sezonie wiosenno-letnim. Ich transport oraz dalsze przetwarzanie (w biogazowniach czy kompostowniach przemysłowych) są kosztowne. Ograniczenie ich odbioru bezpośrednio z posesji pozwala gminie na zredukowanie kosztów operacyjnych, co przekłada się na niższe opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla wszystkich mieszkańców. Przynajmniej tak można domniemywać.
W przeciwieństwie do odpadów BIO, które mogą być kompostowane na własnej posesji, mieszkańcy nie mają bezpiecznej i legalnej alternatywy na zagospodarowanie nadmiaru innych frakcji. Nie można ich utylizować w domu, a ich gromadzenie stwarzałoby problemy sanitarne i pożarowe. Wprowadzenie limitów na odbiór plastiku, papieru czy odpadów zmieszanych zwiększyłoby ryzyko nielegalnego spalania tych odpadów w domowych piecach. Spalanie odpadów jest nie tylko przestępstwem, ale także generuje toksyczne zanieczyszczenia powietrza, szkodliwe zarówno dla zdrowia ludzi, jak i środowiska. System gospodarki odpadami ma na celu maksymalizować zbiórkę surowców wtórnych, a ograniczenia dotyczą głównie tych frakcji, które mogą być w bezpieczny sposób zagospodarowane przez samych mieszkańców, bez naruszania przepisów i stwarzania zagrożenia. - Czy warto wprowadzić system, w którym mieszkańcy mogą indywidualnie ustalić z gminą większy dla siebie limit odbioru odpadów i ponosić za to stosownie większe koszty?
Gminy często unikają tego rozwiązania ze względu na jego złożoność i potencjalny wzrost kosztów dla całej społeczności (patrz problem struktury kosztów z pkt. 5), stawiając na prostszy i bardziej jednolity system.
Odbieranie zmiennej ilości odpadów od poszczególnych mieszkańców wymagałoby bardziej elastycznych i droższych usług transportowych. Firma wywozowa musiałaby dostosowywać trasy i zasoby do zgłaszanego zapotrzebowania, co jest znacznie mniej efektywne niż odbiór standardowej, jednolitej ilości od wszystkich. Wprowadzenie indywidualnych stawek za odbiór bioodpadów mogłoby skomplikować system opłat i rozliczeń. Dodatkowo, łatwy dostęp do zwiększonego odbioru odpadów BIO mógłby zniechęcać mieszkańców do kompostowania na własnej posesji, co jest sprzeczne z celami ekologicznymi i prawnymi (dyrektywy Unii Europejskiej oraz polskie ustawy, które je wdrażają).
Nie mniej z perspektywy mieszkańca z potrzebami odbioru większej ilości odpadów, takie rozwiązanie byłoby niezwykle wygodne, choć też kosztowne. -
Jak poradzić sobie z nadmiarem odpadów, jeśli mamy nie decydować się na zwiększanie ilości ich odbioru?
Więcej na ten temat na innej podstronie - LINK.
W przypadku odpadów BIO, przy ich wyrzucaniu warto też zadbać o takie rzeczy, jak przesuszenie czy rozdrobnienie ich, co pozwoli efektywniej wykorzystywać worki i pojemniki.
W razie występowania kolejnych pytań w dyskusji nad tą problematyką, będę starał się rozwijać treści na tej stronie, w miarę własnych możliwości. Szczególnie, gdy oficjalnie zostaną ogłoszone konsultacje i pojawi się więcej informacji ze strony Urzędu Gminy.